ANAYASA MAHKEMESİ ‘NE BİREYSEL BAŞVURU YOLU

Bireysel başvuru, herkesin Anayasa’da güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerinden Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve buna ek Türkiye’nin taraf olduğu protokoller kapsamındaki herhangi birinin kamu gücü tarafından ihlal edildiği iddiasıyla başvurabileceği bir hak arama yoludur.

Anayasa mahkemesine kimlerin başvurabileceği ise mevzuatta açıkça belirtilmiştir.Anayasada, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinde ve Türkiye’nin taraf olduğu ekli protokollerde ortaklaşa güvence altına alınan temel hak ve özgürlüklerden herhangi birisinin kamu gücü tarafından ihlal edildiğini düşünen herkes bireysel başvuru yapabilir. Başvuruyu hakkı ihlal edilen kişi bizzat veya vekalet vereceği bir avukat aracılığı ile yapılabilir. Yaşı küçüklerin kanuni temsilcileri yaşı küçükler adına bireysel başvuru yapabilirler. Kamu tüzel kişileri bireysel başvuru yapamazlar. Sendikalar, dernekler, vakıflar ve ticari ortaklıklar sadece tüzel kişiliğe ait hakların ihlal edildiği gerekçesiyle bireysel başvuruda bulunabilirler. Burada akıllara takılan bir soru da yabancı ülke vatandaşlarının başvuru yapıp yapamayacağına ilişkindir. Hemen belirtmek gerekir ki  yabancıüle vatandaşları da Türkiye’de kamu gücü tarafından haklarının ihlal edildiğini düşünüyorlarsa bireysel başvuru yapabilirler.

Kamu gücü tarafından ihlal edildiği takdirde bireysel başvuruya konu olan haklar nelerdir sorusunun cevabı ise, ihlal edildiği ileri sürülen hakkın anayasa; sözleşme ve ekli protokollerde güvence altına alınmış olması gerekmektedir.

Bireysel başvuru yapmanın en önemli şartı şüphesiz ki; iç hukuk yollarının tüketilmesi kuralıdır.Hakkının ihlal edildiğini ve bu nedenle zarara uğradığını düşünen kişi ya da tüzel kişiler kanunda öngörülen olağan kanun yollarını tüketmeden Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapamazlar. Olağan kanun yollarının tüketilmesi; ihlal edildiği düşünülen haklarla ilgili olarak gerekli itiraz, varsa istinaf ve Yargıtay yollarına gerekli müracaatların yapılması ve sonuçlandırmasıdır.Olağan kanun yolları olarakgösterilen bu müracaatlar yapılmadan ve sonuçlandırılmadan yapılan bireysel başvurular kabul edilemez bulunur. 

Şüphesiz ki anayasa mahkemesine bireysel başvuru yolunda en kritik durum da ceza hukukunda meydana gelecektir.Tutukluluk devam ederken, tutukluluğun hukuka aykırılığı ile ilgili bir başvuru yapılması düşünülüyorsa, gerekli itiraz yolları tüketildikten sonra 30 gün içinde Anayasa mahkemesine bireysel başvuru yapılmalıdır. Tutukluluk, tahliye ile sona ermiş veya ilk derece mahkemesince verilen kararla birlikte başvurucu hükmen tutukluluk statüsüne geçmiş ise Anayasa Mahkemesi, başvurucunun tutukluluğun hukuka aykırılığı ve tazminat taleplerini incelememektedir. Tutukluluk nedeniyle bir mağduriyeti olduğunu düşünen başvurucular, tutukluğun sona erdiği veya ilk derece mahkemesinin karar verdiği tarihten itibaren 3 ay içinde CMK 141 ve devamı maddeleri uyarınca Ağır Ceza mahkemelerinde tazminat davası açabilirler.

Şüphesiz ki hukuk devleti olmanın sonucu olarak Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapmak da süreye tabidir. Bu süre olağan kanun yolları yani iç hukuk yolları tüketildikten sonra 30 gündür; başvuru süresi iç hukuk yollarının tüketilmesiyle başlar ve 30 gün içinde sona erer.Uygulamadaki, tecrübemize binaen iç hukuktaki son başvurunun sonucuna ilşkin tebligat parçasının saklanması sürenin başladığı tarihi ispatlamakta yardımcı olacaktır.

Tutukluluk devam ederken, tutukluluğun hukuka aykırılığı ile ilgili bir başvuru yapılması düşünülüyorsa, gerekli itiraz yolları tüketildikten sonra 30 gün içinde Anayasa mahkemesine bireysel başvuru yapılmalıdır. Tutukluluk, tahliye ile sona ermiş veya ilk derece mahkemesince verilen kararla birlikte başvurucu hükmen tutukluluk statüsüne geçmiş ise Anayasa Mahkemesi, başvurucunun tutukluluğun hukuka aykırılığı ve tazminat taleplerini incelememektedir. Tutukluluk nedeniyle bir mağduriyeti olduğunu düşünen başvurucular, tutukluğun sona erdiği veya ilk derece mahkemesinin karar verdiği tarihten itibaren 3 ay içinde CMK 141 ve devamı maddeleri uyarınca Ağır Ceza mahkemelerinde tazminat davası açabilirler.

Değineceğimiz diğer bir husus ise; Anayasa mahkemesine normal bir dilekçe ile başvurulamayacağı hususudur. Anayasa mahkemesine özel bir başvuru formu mevcuttur; başvuruların bu form doldurularak yapılması gerekmektedir.Bireysel başvuru formunda yer alan kimlik bilgileri kısmı doldurulduktan sonra, olaylar ve yargılama aşamasındaki süreçler tarihsel sıralamaya göre açıklanmalı ve hangi hakkın hangi nedenle ihlal edildiği hususu açıklanmalıdır. Sonuç kısmında ihlalin giderilmesi için gerekli talep veya istenilen tazminat miktarı belirtilmelidir. Özellikle talep edilen tazminatın sonuç kısmında belirtilmesi ve bu tazminat talebinin hangi hakkın ihlali ile belirtilmesi önem arzetmektedir.

Anayasa Mahkemesi da diğer mahkemeler de olduğu gibi iddiaların somutlaşacağı delillere bakacaktır.Bireysel başvuru formunun sonuç kısmında ihlalin tespiti, talep edilen maddi ve manevi tazminatın TL. olarak miktarı ve yeniden yargılama talep edilebilir. Maddi ve manevi tazminat miktarı belirtilerek talep edilmemiş ise mahkeme resen herhangi bir tazminata karar vermemektedir. Maddi kayıplar için tazminat isteniyorsa bunu ispatlayan belgelerde eklenmelidir. Talep edilen maddi ve manevi tazminatın kısmen ya da tamamen reddi halinde, başvurucu aleyhine herhangi bir yargılama masrafı ve vekalet ücretine hükmedilmemektedir. Uygulamada özellikle fazla tazminat talebinin reddi halinde çıkacak karşı vekalet ücretinin endişesi olsa da; reddedilen tazminata karşı vekalet ücreti çıkmayacaktır.

Başvurucu; yaşama hakkına veya maddi ve manevi bütünlüğüne yönelik ciddi bir tehlikenin bulunduğunu düşünüyorsa, Anayasa mahkemesinde acilen bir tedbir kararı vermesini isteyebilir. Bunun için ilgili belgelerin eklenmesi gerekir.

Son olarak başvuru yapmak için Anayasa Mahkemesine gitmek şart değildir. Bireysel başvuru dosyaları, Bizzat Anayasa Mahkemesine verilebileceği gibi, Cumhuriyet Başsavcılıkları veya ilgili mahkemeler aracılığı ile de gönderilebilir. Yurtdışında yapılacak başvurular konsolosluk ya da temsilcilikler aracılığı ile gönderilmelidir. Posta, kargo, mail, faks veya başkaca bir yoldan gönderilen başvurular kabul edilmemektedir.

 

Av. DİLARA ÖZKUL

av.dilaraozkul@gmail.com

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Dilara Özkul - Mesaj Gönder



Yorum yazarak Mercek Haber Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Mercek Haber hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.


İstanbul Markaları

Mercek Haber, İstanbul ile özdeşleşen markaları ağırlıyor.

+90 (530) 912 22 78
Reklam bilgi

Anket Bize öğretilen tarihimizin doğru olduğuna inanıyor musunuz?