SOY NESEP VE ŞEÇERE BULMAK İÇİN NE YAPMAK GEREKİR?

SOY NESEP VE ŞEÇERE BULMAK İÇİN NE YAPMAK GEREKİR
Soy ağacı çıkartmak için Osmanlıca bilip bilmemeye bağlı olarak, kendi yapabileceklerimiz ve mahalli kurumlar ile merkez kurumlardan destek almamız gereken noktalar var. ilk iş nüfus müdürlüklerine gidip anne kollu ve baba kollu, çıkartılabilecek yere kadar listeler çıkartmaktır. Arkasından ailenin hikayesi aile büyüğünden dinlenilir, tutulan not defterleri ile varsa mahalli kayıtlara müracaat edilip en azından “Biz şuradan geliyoruz, ailemizde alim, mütefekkir, ŞEYH var.” denilebilir.
1923’ten günümüze kadarki dönem için aile ile ilgili vukuatlı nüfus kayıt örneği alınabilir. Bu tarihten geriye doğru gittiğimizde 1903 (hicri 1320-21) yılında yapılan modern anlamda ilk nüfus sayımı bilgileri ve onların Osmanlıca hazırlanan ‘Atik Nüfus Defterleri’ denilen nüfus defterleri var. 1903 yılı nüfus sayımı bilgileri istanbul için ilçe nüfus müdürlüklerinde ancak istanbul dışındakiler Ankara’da Nüfus ve Vatandaşlık işleri Genel Müdürlüğü’nde bulunuyor. Bu sayım
bugünkü sicillerin ve nüfus kimlik numarası MERNİS projesinin de temelini oluşturuyor.
Bu iki yerdeki aile bilgilerine ulaşıldığı varsayıldığında daha eski tarihli kayıtlara ulaşmak istenirse karşımıza 1870 tarihli nüfus sayımı çıkacaktır. Bu tarihte yapılan nüfus sayım bilgileri varsa istanbul’dakiler il ve ilçe nüfus müdürlüklerinde diğerleri Ankara’da bulunuyor. Herhangi bir kişinin Osmanlı arşivine gitmeden kendi soyu ile ilgili nüfus müdürlüklerinden ulaşabileceği bilgiler bunlar. Bu defterlerde kadın, çocuk ve erkeklerin isimleri ve aile lakapları yaşadıkları bölgelerin isimleri bulunabilir.
Karşılaşılacak muhtemel problemler
Nesep tutma, şecere çıkarma ya da soy ağacı yazma geleneği bizde yok denecek kadar azdır. Seyyitler ve Şerifler dışında şecere tutmak lüzumu hissedilmemiştir. Seyyit ve Şeriflerin haklarından istifade etmek için hazırlanan sahte şecerelerin ise varlığı bilinmektedir. Göçler, salgın hastalıklar ve en önemlisi yakın tarihte vuku bulan ve Düvel-i Muazzamanın dağılması ile neticelenen savaşlar geçmiş nesiller ile bugün yaşayanlar arasına kalın duvarlar örmektedir. Araştırılan nesil baba ve dededen haberdar olmadan büyümüş, kültürel ve ahlaki aktarım eksik kalmış olabilir. Bir de savaşların ördüğü duvarlardan daha kalını ise alfabe ve lisanda örülen duvarlar var ki o ayrı bir mesele.
Soy ağacı çalışmalarında 1928 öncesi için Osmanlıca, konulan duvarları aşmada zorunluluk arz etmektedir. Bunun yanında karşılaşılan farklı belgeler için uzmanlardan yardım almak icap edebilir. Soy ağacı çıkartmak zaman alan ve faydasız bir uğraş görülerek “Değer mi?” sorusu sorulabilir. Araştırmayı derinleştirmenin yollarını öğrenmek, bilgiye ulaşma yollarını öğrenmek, kültürel ve sosyal bilgiyi arttırmak ve en önemlisi ailenin kimlik bilgisini güçlendirmek söz konusu olduğunda pek çok faydası vardır.
Iş arşive ulaştığında…
Osmanlı Arşivi’nde sadece erkeklerin sayımının yapıldığı ilk nüfus defterleri 1831 yılına aittir. Buna müteakip 1840 yılında ikinci bir sayım daha yapılmıştır. Ailenin bu tarihe kadar bilgilerine ulaşan kişiler zaten bu konuda ciddi mesafe kat etmiş olacaklardır.
İş Osmanlı Arşivi’ne geldiğinde Osmanlıcanın yanında neyi nereden alabileceğinin bilgisini öğrenmek gerekir. Defter incelemesi gerektiğinde ise bir uzmandan yardım almak gerekir. Uzmandan yardım alındığında parçaları birleştirecek bilginin o defterde çıkması sevindirici olur ancak her zaman kullanışlı bilgiye ulaşılamayabilir.
Eğer bir kişinin ya da ailenin soy ağacını arşivde bulmaya çalışacak olursak iki hususa dikkat etmemiz gerekiyor. Ailenin maddi ağırlığıvar mı ve araştırılacak kişinin manevi yönünden dolayı tarihe not düşülmüş olabilir mi? Çünkü belli bir seviyeden sonra işimiz soy bağını araştırdığımız kişinin tarih sayfalarında bıraktığı izleri takip etmekten geçiyor. Ailenin yaşadığı yerde maddi ağırlığı varsa ya da ailede rütbe almış bir dede bulunuyorsa onun hakkında Rüus Defterleri ile Şeriye Sicil defterlerinde düşülen kayıtlara ulaşılabilinir. Ailenin dini görevleri olmuşsa ya da yargıda kadılık gibi görevleri üstlenmiş kişiler geçmişse, bu aileler hakkında Vakıf arşivlerinde ve Şeriye Sicil defterlerinde başarılı sonuçlar elde etmek mümkün.
Sicil defterlerinde veraset ilanları, evlenme ve boşanma bilgileri, mal alış satışlar gibi soy ağacı çıkartmada faydalı olabilecek bilgilere ulaşılabiliyor. Hatta bazı şeriye sicil kayıtlarında dört beş nesil geriye doğru kayıt yazıldığını bile görebiliyoruz.
soy ağacı 1800 öncesi
MERMIS Projesi
Araştırma Eserleri ve Biyografik Çalışmalar
ATASE (Genel Kurmay Arşivleri)
Tereke Defterleri
Tapu Tahrir Defterleri
Sicill-i Ahval Defterleri
Temettuat Defterleri
Tapu Senedi
Nüfus Defterleri
Aile Arşivi Sandığı
Soy isimleri
Şirketi Hayriye Hisse Senedi (Sehime)
Ailenin Yaşlıları
Osmanlı Arşivi’nde
Seriye sicilleri
Temettuat defterleri
Rüus defterleri
Vakıf arşivleri
Kitabe ve mezar taşları

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Mustafa Çiçekli - Mesaj Gönder



Yorum yazarak Mercek Haber Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Mercek Haber hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA) tarafından servis edilen tüm haberler Mercek Haber editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Mercek Haber değil haberi geçen ajanstır.



İstanbul Markaları

Mercek Haber, İstanbul ile özdeşleşen markaları ağırlıyor.

+90 (530) 912 22 78
Reklam bilgi

Anket Bize öğretilen tarihimizin doğru olduğuna inanıyor musunuz?