Boşanmada mal rejimi

Ülkemizde ;boşanma oranının ciddi oranda arttığı şu günlerde şüphesiz ki boşanma ile gerçekleşecek mal paylaşımıdır. Mal paylaşımı boşanmanın hukuki ve tabi sonucudur.Evliliklerde eşler aile bağları ve ortak duygular ile hareket etmenin yanı sıra, finansal anlamda da ortak hareket ederler. Eşler arasındaki bu finansal ortalık boşanma ile sona ermektedir. Boşanma sürecinde tarafların uzlaşamadığı konuların başında mal paylaşımı gelmektedir;anlaşmalı boşanma ile sonuçlanabilecek bir boşanma tarafların mal ayrımı ve tazminat taleplerinde anlaşamamaları nedeniyle çekişmeli boşanma davasına dönüşmekte ve bu dava senelerce sürebilmektedir.Buna göre eşlerin tabi oldukları yasal mal rejimi doğrultusunda boşanma sürecinde mal paylaşımı yapılır.

 

4721 sayılı Medeni Kanun eşler arasındaki bu ekonomik ortaklığı dört farklı mal rejimi olarak ifade etmektedir. Buna göre boşanma sürecinde mal paylaşımı yapılırken, edinilmiş mallara katılma rejimi, mal ayrılığı rejimi, paylaşmalı mal ayrılığı rejimi,mal ortaklığı rejimi arasından eşlerin hangi mal rejimine tabi oldukları belirlenip bu doğrultuda mal paylaşımı yapılmaktadır.

Eşler evlenirken yukarıda saymış olduğumuz dört ayrı mal rejiminden birisini seçebilecekleri gibi, kendi aralarında mal rejimi sözleşmesi de yapabilmekte ve sözleşmedeki maddeleri kendi hür iradeleriyle belirleyebilmektedirler.

 

EŞLER ARASINDA YAPILACAK MAL REJİMİ SÖZLEŞMESİ:

 

Eşler evlenmeden önce ya da evlendikten  sonra mal rejimi seçebilirler. Taraflar arasında mal rejimi seçilirken hazırlanacak olan sözleşmeye mal rejimi sözleşmesi adı verilir. Mal rejimi sözleşmesi iki tarafında irade rıza ve imzası ile olmaktadır. Kanunun taraflara belirlediği şartların uygulanması ile ancak mal rejimi sözleşmesinin hukuki geçerliliği olacaktır. Mal rejimi sözleşmesi evlenme ehliyetine sahip ve ayırt etme gücü olan kişiler arasında yapılabilir. Eşlerden birisinin 18 yaşından küçük olması ya da kanun tarafından kısıtlayıcı farklı bir unsurun olması durumunda yasal temsilcisinin izni ve onayı ile mal rejimi sözleşmesi yapılabilir. . Mal rejimi sözleşmesi yazılı bir şekilde ve noter onaylı olarak yapılabileceği gibi noter tarafından düzenlenmesi ile de yapılabilmektedir. Burada dikkat edilmesi gereken husus;şayet çiftlerin mal rejimi sözleşmesini kendi aralarında belirlemeleri durumunda ;evlilik akdinin yapıldığı sırada bunun belirtilmesi gerektiğidir. Evlilik akdi sırasında mal rejimi sözleşmesi yapıldığının belirtilmemesi durumunda yasal mal rejimi eşler tarafından seçilmiş olarak kabul edilir. Yasal mal rejimi 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu içerisinde edinilmiş mallara katılma rejimi olarak belirlenmiştir.

 

Mal Ayrılığı Rejimi:

Mal ayrılığı rejiminde her eş evlilik içerisinde bireysel olarak aldığı malların sahibi olmaktadır. Bu nokta eşlerin ortak bir mal almış olmaları durumunda bu mal, yapılan katkı oranında paylaştırılır. Örnek vermek gerekirse; eşlerin ortak bir mal almaları durumunda hangi eşin ne kadar katkı sağladığına göre boşanma sürecinde mal paylaşımı yapılır. Burada yapılan katkı maddi olarak ölçülebilir bir katkı olmalıdır. Yine aynı örnekten yola çıkarsak eşlerin ev almaları durumunda her iki eşinde parasal olarak katkıda bulunması durumunda her eş katkı oranlarında maldan hak iddia edebilmektedir.Meslek hayatımızda edindiğimiz tecrübeler doğrultusunda kanaatimiz;yasal mal rejimi müessesinin suistimal edilebilir olma gerekçesiyle mal ayrılığı rejiminin seçilmesinin  hakkaniyetli olduğudur.Evlilik içinde edinilen mala herkes katkısı oranında hak sahibi olmalı;böylece mal üzerindeki hak ve emeğin dağılımı hakkaniyete uygun bir şekilde gerçekleşecektir.Bu noktada özellikle yeni evlenecek çiftlere tavsiyemiz olası bir uyuşmazlığın önüne geçmek adına kendi iradelerine uygun mal rejimi sözleşmelerini yapmalarıdır.

 

PAYLAŞMALI MAL REJİMİ SÖZLEŞMESİ:

Paylaşmalı mal ayrılığı rejimi Türk Hukukuna münhasır bir mal ayrılığı rejimidir. Burada da tıpkı mal ayrılığı rejiminde olduğu gibi her eş sahibi olduğu mal üzerinde tasarruf yetkisine sahiptir. Mal ayrılığı rejiminden farkı ise; eşlerin sahip oldukları mal varlığı değerlerinden bir kısmının hangi eşe ait olduğu tespit edilemiyorsa bu mal üzerinde iki tarafın paylı mülkiyeti var olarak kabul edilir. Taraflardan birisinin mal üzerinde hak iddia etmesi durumunda bu iddiayı ispatlaması gerekir.Bu mal rejiminde iddiaların delillendirilmesi ;ispatlanması bu mal rejimini de adil kılmaktadır.uygulamada pek rastlanmasa da bu mal rejimi evlenecek veya evli çiftlere farklı bir alternatif sunmaktadır.

MAL ORTAKLIĞI REJİMİ: Mal ortaklığı rejiminde eşlerin mal varlıkları üzerinde ortak mallar ve kişisel mallar arasında ayrımı yapılır. Ortak mallar ailenin ortak mal varlığı değerlerini ifade ederken, kişisel mallar ise eşlerden birisinin kullanımına özgülenmiş mallardır. Mal ortaklığı rejiminde kişisel mallar eşlerin kendi aralarında yapacakları mal rejimi sözleşmesine göre belirlenebileceği gibi, üçüncü kişilerin karşılıksız kazandırmaları şeklinde de olabilir. Burada 3. kişinin kazandırmasına örnek vermek gerekirse miras kalma durumu 3. kişi kazandırması kapsamındadır. Burada özellikle miras mevzusu önemlilik arz etmektedir, sözleşme hazırlanırken olağan hayat koşulları göz önüne alınmalı;kanaatimizce kişiler miras dolayısıyla haneye giren malı sözleşmede kişisel mal olarak belirtmelidir. Mal ortaklığı rejiminde ortak mal ise kişisel mal dışında kalan tüm malları ifade eder.

 

EDİNİLMİŞ MALLARA KATILMA REJİMİ: 2002 yılında yürürlüğe giren yeni Medeni Kanunu’na göre eşlerin evlenirken herhangi bir mal rejimini seçmemeleri durumunda yasal mal rejimi edinilmiş mallara katılma rejimi olmaktadır. Edinilmiş mallara katılma rejimine göre evlilik içerisinde alınan mallar üzerinde her iki taraf da hak iddia edebilmektedir. Daha önceki kanunda yer alan mal ayrılığı rejiminin doğurduğu adaletsizlik, edinilmiş mallara katılma rejiminde giderilmeye çalışılmıştır. Burada kadının ev içerisindeki emeğinin maddi karşılığı olarak alınan mallara katılmasına hükmedilir.

2002 yılından önceki evliliklerde eşlerin herhangi bir mal rejimi seçmemiş olmaları durumunda, 2002 yılına kadar alınmış olan mallar mal ayrılığı rejimine tabi olurken, 2002 yılından sonra alınan mallar edinilmiş mallara katılma rejimi çerçevesinde değerlendirilir. 2002 yılından sonra ise eşler mal rejimi seçmemiş ise direk olarak edinilmiş mallara katılma rejimi uygulanır. Boşanma sürecinde mal paylaşımı yapılırken yasal mal rejimi olarak edinilmiş mallara katılma rejimi doğrultusunda paylaşım yapılmaktadır.Özellikle geçmiş yıllarda yapılan evliklerde;mal rejiminin nasıl olacağı çiftlerin kafasında soru işaretidir.Hemen belirtmek gerekir ki 2002’den önce şu anki medeni kanun  yürürlüğe girmeden önce yapılan evliklerde 2002’ye kadar mal ayrılığı rejimi mevcut olsa da2002 yılından sonra edinilen mallar da edinilmiş mallara katılma rejimi kapsamında değerlendirilecektir.Halk arasında ise ‘’2002 yılı öncesi evliliklerde mal ayrılığı olacağı ve bu rejimlerle bağlı olunmayacağı’’ şeklinde asılsız bilgiler dolanmaktadır.

Evlenecek veya evli çiftlerin aydınlatılması noktasında edinilmiş ve kişisel mal kavramlarını da örnek vererek somutlaştırmakta fayda görüyoruz.

  • Edinilmiş Mallar: Eşlerin çalışma sonucu aldıkları ücretler edinilmiş mallar kapsamındadır. Daha açık bir ifade ile alınan maaş, kazanç, prim… gibi çalışmaya dayalı sonuçlar edinilmiş mal kapsamında yer alır.
  • Sosyal güvenlik kurumlarından alınan paralar, emekli ikramiyesi, yaşlılık aylığı, malül maaşları…
  • Çalışma gücü kaybından doğan tazminatlar
  • Kişisel malların gelirleri (örneğin miras kalan evden gelen kira bedeli)
  • Edinilmiş mal kapsamındaki malların satışından elde edilen değerler (örneğin edinilmiş mal kapsamındaki arabanın satılması ile elde edilen para

 

      Kişisel Mallar:

  • Eşlerin yalnız kişisel kullanımına sahip oldukları mallar. (örneğin kıyafet, kişisel takı, spor malzemeleri…)
  • Evlilikten önce sahip olunan mallar
  • Miras paylaşımı sonucunda elde edilen mallar
  • Manevi tazminat alacakları
  • Karşılıksız kazandırmalar  yoluyla eşe geçen mallar
  • Diğer kişisel mal değerleri

 

 

Evlilik sözleşmesi yapmak isteyen çiftlere tavsiyemiz;bu sözleşmeyi konusunda uzman bir hukukçu rehberliğinde yapmalarıdır.

 

 

 

Av. DİLARA ÖZKUL

# DİĞER MAKALELERİ

Yazar Dilara Özkul - Mesaj Gönder



Yorum yazarak Mercek Haber Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Mercek Haber hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz


Anket 'CHP'de Genel Başkan kim olsun?'