logo

reklam

Osmanlıda ilk seçim


facebooktwitter
Mustafa ÇİÇEKLİ
ciceklireklam@hotmail.com

Osmanlıda ilk seçim muhtarlık seçimidir.
Türk siyâsî kültüründe “Seçim kültürü” pek eskilere dayanmaz.
Osmanlının her tarafı başkent (İstanbul kadar) emniyetli bir yer değildi. İş imkanları az idi. Her taraftan İstanbula doğru göç vardı. İkinci Mahmud halkın İstanbula göçünü azaltmak, güvenlik ve asayışı temin etmek içn muhtarlıklar kurdu.
İlk kurduğu muhtarlık, Eyup ve Galata muhtarlığıdır.
Bu muhtarlar, seçimle değil; tayin ile işe geliyorlardı. Saray muhtarları tayin ediyordu.
Zamanla muhtarlar, sakinlerin seçimleriyle iş başına gelir oldular.
1833 senesinden sonra muhtarlık Osmanlının her yerinde uygulandı. Osmanlıda muhtarlık seçimini ilk yapan yer Bolu’dur.
1864 senesinde çıkarılan Vilayet nizamnamesinden sonra Osmanlı devletinin bütün teb’ası (Müslüman ve gayr-i Müslimlerin) beraber yaşadıkları her yerde, köylerde cemaatler, kendi muhtarlarını seçmekle mükellef kılındılar.
İlk muhtarlar, bir yıllığına seçiyordu.
Muhtarlık seçimlerine, 18 yaşını doldurmuş ve senede en az 500 kuruş vergi ödeyen her Osmanlı teb’ası katılabiliyordu. Muhtar olabilmek içinde belirli bir miktarda vergi ödemek şartı vardı.
Zamanla muhtarlık, imparatorluğun her tarafına yayıldı.
Muhtarlık seçimi halkın arasına oturdu. Halk, genel seçimlerden daha çok muhtarlık seçimlerine dönem verir oldu.
Ve bundan dolayıdır ki, hala Anadolu’nun birçok yerinde muhtarlık seçimleri kavgalar oluyor. Öldürmeler oluyor. Ve hatta bazen muhtarlık seçimi dönemlerinde bir köyde birkaç kişinin öldürüldüğü haberleri çıkıyor.

İlk Belediye Seçimi

Osmanlıda ilk Belediye uygulamasına 1868 yılında geçildi. İstanbul 14 belediye idaresine ayrıldı. Bu belediyelerin başına emekli yüksek memurlar tayin edildiler.
5 Ekim 1877 tarihinde Dersaadet ve Vilayet Belediye Kanununu çıkarıldı. Belediyelere Emlakları kayıt altına almak, imar, temizlik, aydınlık, mezbaha, itfaiyye ve benzeri belediyle hizmetleri verildi.
Bu kanuna göre belediye meclis üyeleri yerel eşraftan seçiliyordu.
Yerleşim yerinin nüfusuna göre dört yıl için 6-12 kişilik bir belediye meclisi seçilirdi.
Üyelerin yarısı iki yılda bir kura ile değiştirilirdi.
Belediye başkanı ise bu üyelerin arasından hükümet tarafından seçilip tayin edilirdi.
Belediye meclisi üyeleri 25 yaşını geçmiş ve yılda en az 50 kuruş emlak vergisi ödeyen ve Türkçe bilen Osmanlı vatandaşlarının arasından hükümet tarafından seçilirdi. Yani belediye başkanı ve meclis üyeleri tayin ile geliyordu.
Ancak ikinci meşrutiyetten sonra İstanbulda ilk belediye seçimleri yapıldı.

Aşiretçilik Kolay Bir Yönetimdir

Bireyler ile tek tek uğraşmak yerine aşiret reisleriyle uğraşmak daha kolayıdır.
Aşiret reisini kendi tarafına çeken bir kişi, binlerce hatta belki on binlerce ve bazende yüz binlerce insanı kendi taraına çekmiş olur.
Çünkü aşiretlerde söz sahibi sadece aşiret reisidir.
Diğer insanların herhangi bir değeri yoktur.
Bu sebepledir ki, bazı devletler, kendi güdümlerinin altında olan bazı milletleri aşiret olarak yönetmektedirler.
Onların aşiretten çıkap birey olmamaları için büyük siyasetler güdülmektedir.
On bin kişilik bir aşiret, eğer birey olurlarsa; onların hepsiyle tek tek uğraşmak lazım.
Ama onlar, aşiret olarak kaldıkları zaman, devlet sadece aşiret reislerini muhatap alır. O aşiret reislerine paşalık, emirlik, şeyhlik gibi bazı payeler verir.
O toplumu idare eder.
Hatta bu modern çağda bile hususiyet seçim dönemlerinde, siyasiler oy istemek için toplumun içine çıktıkları zaman; aşiret ruhunun sönük olduğu yerlerde tek tek halka gidiyorlar.
Halktan yani bireyleden oy istiyorlar.
Ama aşiret hayatının ayakta olduğu yerlerde ise sadece aşiret reislerine gidiyorlar.
Aşiret reislerinden oy istiyorlar.
Bir siyasetle aşiret resini kendi tarafına çeken siyasetçi bütün aşiret (yani on binlerce kişinin) oyunu almış olur.

İlk Milletvekili Seçimi
1876 yılında Osmanlı devletinde I. Meşrutiyet ilan edildi.
Osmanlı fiilen başkanlık sistemiyle yönetiliyordu.
Osmanlı da eyaletler vardı.
Eyalet, valileri merkezden atanıyordu.
Seçimle gelmiyorlardı.
Bazı eyalet valilikleri de babadan oğula miras kalıyordu.
Seçim, sistemini daha çok ittihad ve tarakkî partisi oluşturduğu için; sistemi parlamenter sisteme göre kurdular.
Hâlbuki Osmanlı bir başkanlık sistemiydi.
Seçim sistemi parlamenter sistem idi.
Böylece Osmanlı, seçimlerden pek istediği ilerlemeyi alamadı.
O dönem, eyalet meclisleri kurulabilirdi.
Eyalet valileri, seçim ile ve padişahın onayı işe işe gelebilirdi.
Evet! Osmanlının, idaresi padişah ve eyalet valilerinden oluşuyordu.
Bu yönüyle başkanlık sistemiydi.
Ama milletvekili seçimleriyle de parlamenter sistemdi.
Çünkü eyalet valileri seçimle gelmiyorlardı.
Eyaletlerin herhangi bir meclisi yoktu.ömerfarukhilmi

Share
278 Kez Görüntülendi.
#

SENDE YORUM YAZ

2+5 = ?

Güvenlik Kodu * Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER KÖŞE YAZILARI

  • GÜZELLİĞINDE İMTİHANI VAR

    29 Mart 2017 KÖŞE YAZARLARI

    Ey İman Edenler Zina Etmeyin, Gençligini Zinadan Koruyana Cennet Vardır (Kaynak Beyheki) .. GÜZELLİĞINDE İMTİHANI VAR Süleyman bin Yesâr, bir arkadaşıyla “Ebva” denen yerde konaklamışlardı. Arkadaşı yakındaki alışveriş yerinden bir şeyler almak üzere çadırdan ayrıldığı sırada Süleyman’ı geriden gözetleyen bir bedevi kadını hemen çadırın kapısına gelerek: – Buraya kadar gelir misin? diye seslendi. Süleyman, serili sofradan yiyecek isteyeceğini düşünerek bazı şeyleri alıp da kadına doğru yürürken kadının ikazı farklı oldu: – Ben yiyecek fa...
  • ÇOCUĞU ORTADAN KESİN

    28 Mart 2017 KÖŞE YAZARLARI

    " ÇOCUĞU ORTADAN KESİN Hz. Davud zamanında genç bir kadın , çocuğunu alıp gezmeye çıkarmıştı . Dinlenmek amacıyla yeşillik bir yer bulup oraya oturdular. Bu sırada yanlarına başka bir kadın gelmişti . O kadının da yanında bir çocuğu vardı . Çocuklar hemen hemen aynı yaştalardı . Kadınlar tanıştılar . Sonradan gelen kadın diğer kadına nazaran yaşça büyüktü ve onun ablası konumundaydı . Aralarında konuşurlarken çocuklar da önlerinde oynuyorlardı . Bu sırada büyük kadının çocuğu çalılıkların arkasına girip gözden kaybolmuştu . Annesi bunun far...
  • Günaydın!!!

    28 Mart 2017 KÖŞE YAZARLARI

    Misak ı Milli nin sınır taşı olan ve halkın % 70' i türkmen ve araplardan oluşan Kerkük şehrinde artık Kürdistan bayragı esiyor ve Maşallah istihbaratımız yeni anladı galiba... Kerkük Irak petrolünün % 40 ını üretiyor, Dünya'da petrol üretiminin önemli bir kaynağını Kerkük üretiyor. Misak ı Mili nin çizilmemesi için elinden geleni yapan İngiliz'in şımarık prensi Barzani bölgeyi yeni bir kavgaya doğru sürüklüyor. Bölgede zaten söz sahibi olan Kürdistan Irak Federe eyaletinin bu hareketi, bölgenin gerçek hakimi Arapları ve Türkleri hem birleşt...
  • TERÖR SİVİLLERİ VURMAKTADIR

    28 Mart 2017 KÖŞE YAZARLARI

    TERÖR     SİVİLLERİ   VURMAKTADIR Dünya üzerinde, terör olayları alabildiğine, devam etmektedir. Dünyayı yöneten güçler; sözde, kınamalar, yapsalar da; terörün devam etmesinden, mutlu gibi gözükmektedirler. Şu an Güney sınırımızdaki, tüm olaylar bunun en güzel delilidir. O coğrafyaya, kilometrelerce uzakta olan tüm güçler; sahne alabilmek için; bir birleri ile yarışmaktadırlar. Sonuçta; tüm Dünyaya silah satan ve o, satıştan yüklü bir miktarda para kazanan devletler; Dünyayı yönetmeye talip olan, devletlerdir. Üstelik, o bölgenin yer altı ze...
UA-36507442-2