logo

reklam

Osmanlıda ilk seçim


facebooktwitter
Mustafa ÇİÇEKLİ
ciceklireklam@hotmail.com

Osmanlıda ilk seçim muhtarlık seçimidir.
Türk siyâsî kültüründe “Seçim kültürü” pek eskilere dayanmaz.
Osmanlının her tarafı başkent (İstanbul kadar) emniyetli bir yer değildi. İş imkanları az idi. Her taraftan İstanbula doğru göç vardı. İkinci Mahmud halkın İstanbula göçünü azaltmak, güvenlik ve asayışı temin etmek içn muhtarlıklar kurdu.
İlk kurduğu muhtarlık, Eyup ve Galata muhtarlığıdır.
Bu muhtarlar, seçimle değil; tayin ile işe geliyorlardı. Saray muhtarları tayin ediyordu.
Zamanla muhtarlar, sakinlerin seçimleriyle iş başına gelir oldular.
1833 senesinden sonra muhtarlık Osmanlının her yerinde uygulandı. Osmanlıda muhtarlık seçimini ilk yapan yer Bolu’dur.
1864 senesinde çıkarılan Vilayet nizamnamesinden sonra Osmanlı devletinin bütün teb’ası (Müslüman ve gayr-i Müslimlerin) beraber yaşadıkları her yerde, köylerde cemaatler, kendi muhtarlarını seçmekle mükellef kılındılar.
İlk muhtarlar, bir yıllığına seçiyordu.
Muhtarlık seçimlerine, 18 yaşını doldurmuş ve senede en az 500 kuruş vergi ödeyen her Osmanlı teb’ası katılabiliyordu. Muhtar olabilmek içinde belirli bir miktarda vergi ödemek şartı vardı.
Zamanla muhtarlık, imparatorluğun her tarafına yayıldı.
Muhtarlık seçimi halkın arasına oturdu. Halk, genel seçimlerden daha çok muhtarlık seçimlerine dönem verir oldu.
Ve bundan dolayıdır ki, hala Anadolu’nun birçok yerinde muhtarlık seçimleri kavgalar oluyor. Öldürmeler oluyor. Ve hatta bazen muhtarlık seçimi dönemlerinde bir köyde birkaç kişinin öldürüldüğü haberleri çıkıyor.

İlk Belediye Seçimi

Osmanlıda ilk Belediye uygulamasına 1868 yılında geçildi. İstanbul 14 belediye idaresine ayrıldı. Bu belediyelerin başına emekli yüksek memurlar tayin edildiler.
5 Ekim 1877 tarihinde Dersaadet ve Vilayet Belediye Kanununu çıkarıldı. Belediyelere Emlakları kayıt altına almak, imar, temizlik, aydınlık, mezbaha, itfaiyye ve benzeri belediyle hizmetleri verildi.
Bu kanuna göre belediye meclis üyeleri yerel eşraftan seçiliyordu.
Yerleşim yerinin nüfusuna göre dört yıl için 6-12 kişilik bir belediye meclisi seçilirdi.
Üyelerin yarısı iki yılda bir kura ile değiştirilirdi.
Belediye başkanı ise bu üyelerin arasından hükümet tarafından seçilip tayin edilirdi.
Belediye meclisi üyeleri 25 yaşını geçmiş ve yılda en az 50 kuruş emlak vergisi ödeyen ve Türkçe bilen Osmanlı vatandaşlarının arasından hükümet tarafından seçilirdi. Yani belediye başkanı ve meclis üyeleri tayin ile geliyordu.
Ancak ikinci meşrutiyetten sonra İstanbulda ilk belediye seçimleri yapıldı.

Aşiretçilik Kolay Bir Yönetimdir

Bireyler ile tek tek uğraşmak yerine aşiret reisleriyle uğraşmak daha kolayıdır.
Aşiret reisini kendi tarafına çeken bir kişi, binlerce hatta belki on binlerce ve bazende yüz binlerce insanı kendi taraına çekmiş olur.
Çünkü aşiretlerde söz sahibi sadece aşiret reisidir.
Diğer insanların herhangi bir değeri yoktur.
Bu sebepledir ki, bazı devletler, kendi güdümlerinin altında olan bazı milletleri aşiret olarak yönetmektedirler.
Onların aşiretten çıkap birey olmamaları için büyük siyasetler güdülmektedir.
On bin kişilik bir aşiret, eğer birey olurlarsa; onların hepsiyle tek tek uğraşmak lazım.
Ama onlar, aşiret olarak kaldıkları zaman, devlet sadece aşiret reislerini muhatap alır. O aşiret reislerine paşalık, emirlik, şeyhlik gibi bazı payeler verir.
O toplumu idare eder.
Hatta bu modern çağda bile hususiyet seçim dönemlerinde, siyasiler oy istemek için toplumun içine çıktıkları zaman; aşiret ruhunun sönük olduğu yerlerde tek tek halka gidiyorlar.
Halktan yani bireyleden oy istiyorlar.
Ama aşiret hayatının ayakta olduğu yerlerde ise sadece aşiret reislerine gidiyorlar.
Aşiret reislerinden oy istiyorlar.
Bir siyasetle aşiret resini kendi tarafına çeken siyasetçi bütün aşiret (yani on binlerce kişinin) oyunu almış olur.

İlk Milletvekili Seçimi
1876 yılında Osmanlı devletinde I. Meşrutiyet ilan edildi.
Osmanlı fiilen başkanlık sistemiyle yönetiliyordu.
Osmanlı da eyaletler vardı.
Eyalet, valileri merkezden atanıyordu.
Seçimle gelmiyorlardı.
Bazı eyalet valilikleri de babadan oğula miras kalıyordu.
Seçim, sistemini daha çok ittihad ve tarakkî partisi oluşturduğu için; sistemi parlamenter sisteme göre kurdular.
Hâlbuki Osmanlı bir başkanlık sistemiydi.
Seçim sistemi parlamenter sistem idi.
Böylece Osmanlı, seçimlerden pek istediği ilerlemeyi alamadı.
O dönem, eyalet meclisleri kurulabilirdi.
Eyalet valileri, seçim ile ve padişahın onayı işe işe gelebilirdi.
Evet! Osmanlının, idaresi padişah ve eyalet valilerinden oluşuyordu.
Bu yönüyle başkanlık sistemiydi.
Ama milletvekili seçimleriyle de parlamenter sistemdi.
Çünkü eyalet valileri seçimle gelmiyorlardı.
Eyaletlerin herhangi bir meclisi yoktu.ömerfarukhilmi

Share
234 Kez Görüntülendi.
#

SENDE YORUM YAZ

5+7 = ?

Güvenlik Kodu * Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER KÖŞE YAZILARI

  • TEVHÎD ve MÂRİFET

    17 Ocak 2017 KÖŞE YAZARLARI

    TEVHÎD ve MÂRİFET Tevhîd, kadîm olanı (başı ve başlangıcı olmayanı), hâdis (sonradan) olandan ayırmak ve bundan (hâdis olandan) O’na (kadîm olana) yönelmektir. Kadîm olan yalnızca Allah Teâlâ olduğu için, tevhîd yalnızca O’nu görmek ve O’nu duymaktır. O’nunla birlikte hâdis olan şeyleri ve hatta kendi varlığını da görüp hisseden bir kimse, farklı mahiyetteki iki şeyi görüp duyduğu için tevhîd’ten uzaklaşmış ve ikiliği kabul etmiş olur. Kadîm ile hâdisin mahiyetleri birbirinden farklı oldukları için, hâdisin özellik ve sıfatları olan şekillilik...
  • Türkiye Cumhuriyeti Ülkesi ve “Başkanlık Sistemi”

    17 Ocak 2017 KÖŞE YAZARLARI, MANŞET

    Başkanlık sistemi yeryüzünde modern olup demokratik siyasetin zeminini en iyi şekilde kabul edendir. Siyasi düzlemde “Başkanlık Sistemi’ne” bakıldığı zaman Türkiye Cumhuriyeti milletinin egemenliğine yaslanan demokratik bir yönetim şeklidir. Bundan dolayı başkanlık sistemi, parlamenter sistem ve yarı olan başkanlıkla beraber modern demokratik bir yönetim sistemini ortaya koymaktadır.   Başkanlık sistemi diğer sistemlerin hepsinden apayrı ve doğru olan bir yönetim sistemidir. Başkanlık sistemi, yarı başkanlık ve parlamenter sistemlerden ço...
  • Cenevre depremi

    17 Ocak 2017 KÖŞE YAZARLARI, MANŞET, SÜRMANŞET

    Bir hafta öncesinden Yunanistan Dışişleri bakanı Nikos Kocias tarafından sabote edileceğini yazdığım ve televizyonlarda da dile getirdiğim Cenevre Konferansı sonrasında, Rum lider Nikos Anastasiadis’in twitter mesajlarına göz attım, Rum tarafında neler olup bittiğini ve nelerin konuşulduğunu öğrenmek için. Bu yazımı yazana kadar Rum lider Nikos Anastasiadis’in attığı son yedi tweet aynen aşağıdaki gibi. 1 Aralık günü, Kıbrıs için yapılacak müzakerelerde karar almak yönünde sorumluluk aldım. Sonuçlar bu kararı desteklemektedir. Garantilerin...
  • İbretlik

    16 Ocak 2017 KÖŞE YAZARLARI

    İBRETLİKTİR KESİNLİKLE OKUMALISINIZ Adamın biri bir gün bahçesinde otururken Hayvan dışkısından top yapan bir böceği görmüş, böcek pisliği ayakları ile yuvarlayarak giderken içinden şöyle geçirmiş: - Ey Allahım! Her şeyi çok güzel çok hoş yaratmışsın da, şu böceği sırf pislikle uğraşsın diye mi yarattın? Aradan bir kaç ay geçmiş adam umarsız bir hastalığa yakalanmış. Derdine kimseler çare bulamamış. En sonunda bilge bir doktor ''Bak demiş bazen bahçelerde gezen bir böcek olur ayakları ile pislik yuvarlar işte o yuvarladığı pi...
UA-36507442-2