logo

reklam

KENDİNİN CAHİLİ OLMAK


facebook
Abdullah Haktankaçmaz
ah6334@gmail.com

Psikoloji psykhc (ruh) ve logos (bilgi) kelimelerinin birleşiminden türetilmiş bir sözcüktür. İnsan davranışları ve zihinsel süreçleri ile birlikte bunların altında yatan nedenleri inceleyen bilim dalıdır. Dunning-Kruger teorisi de bu bilim dalında Nobel ödülü almıştır. Bu teori: “Cehalet, gerçek bilginin aksine, bireyin kendine olan güvenini arttırır” der.

 

      Bu durum niteliksiz insanların kendilerini abartma eğilimi, kendilerini tanımadaki yetersizliklerinden, nitelikli insanların yanlışı ise; başkalarını değerlendirme hatalarından kaynaklanır. Ama asıl vahim olan “bu yetersizlik+haddini bilmeme” karışımındakiler işlerinde çok iyi olduklarına yürekten inanırlar. Kendilerini ve yaptıklarını övmekten, her işte öne çıkmaktan ve haddi olmayan görevlere talip olmaktan en küçük bir rahatsızlık da duymazlar. Aksine bunu bir hak olarak görürler. Peki “kendinin cahili olma etkisi” ne kadar yaygın? David Dunning’e göre: Bu etki politik karar alıcılardan ebeveynlere, profesyonel çalışanlardan öğrencilere kadar hayatın her anında karşımıza çıkar.

      İnsanın kendini bilmesi, başka her şeyi bilmekten önce gelir. Dunning-Kruger etkisi bireysel kararlarda bireysel acılara sebep olur. Bu etkinin altındaki kişi toplumsal kararlar alma makamındaki bir lider olduğunda ise bu acı sonuçlar da toplumca yaşanıyor ve ne yazık ki bu etkinin en yaygın görüldüğü alan politika. Politika kifayetsiz bazı muhterislerin podyumu adeta… Kendi yetersizliğinin farkında olmayan politikacılar, sorumluluk makamlarına geldiklerinde maalesef büyük acılar yaşatabiliyorlar. Tarih böylelerinin topluma yaşattığı acı tecrübelerle doludur. Bunlardan biri de George W. Bush’ tur.

    George W. Bush, döneminde ABD yönetimini Irak savaşı konusunda uyaran tarihçilere, aydınlara, sosyologlara ve güvenlik uzmanlarına adeta düşmanca davranıldı. Bush karar almak için çok şey bilmeye gerek olmadığını, kararları yüreğiyle aldığını söylemekten çekinmedi. İlahi ve tarihi bir misyon yüklenmiş, yüzyılda bir gelen bir lider gibi görüyordu kendini. Yetersizliğinin, kifayetsizliğinin farkında bile değildi. Ama işte o kifayetsiz muhterislere has öz güvenle kendini yığınlara cüretkârca pazarlamayı becerdi. Texaslı maço yürüyüşü, tavrı, söylemi, meydan okuyuşu, hamaseti, kilise dilini çok iyi kullanması ABD halkının onu bir kez daha başkan seçmesine yetmiştir.

     Hepimiz ortalama üstü bir kifayete sahip olduğumuzu düşünme ve üstün olma eğilimliyizdir. Bu sebepledir ki Paul Tillich “İnsan tanrı olmaya çabalayan bir varlıktır” der. Bu açıdan bakıldığında; Dun ning-Kruger etkisi dediğimiz teoriye karşı kadim bir bilgelik tavsiyesinin kuşaktan kuşağa aktarıldığı görülür. Anadolu’da “bir tek akla nazar değmez, çünkü herkes kendi aklını çok beğenir”, “Akıllar satılığa çıkarılmış, herkes aklını almış”, “Senseni bil senseni, bilmez isen senseni, patlatırlar enseni”, “Cahil cüretkâr olur“, Cahilin cahilliğini bilmesi, ilme doğru attığı ilk adımdır” gibi sözlerimiz boşuna söylenmemiştir. Sokrat “bir şey biliyorsam, hiçbir şey bilmediğimdir”, Konfüçyüs “Gerçek bilgi; insanın cehaletini öğrenmesidir”, Shakespare “Ancak ahmaklar her şeyi bildiğini düşünür” der. Üniversiteler yüzyıllardır kapılarına “kendini bil”(know thyself) tabelasını bunun için astılar. “Kitaplardan önce kendinizi okumaya çalışın” der Mevlana. Bilge ozan Yunus da “İlim, ilim bilmektir, ilim kendin bilmektir, sen kendin bilmez isen, bu nice okumaktır?” diye serzenişte bulunur. Yahya b. Muaz da “ Kendini bilen, Rabbini bilir” diye işaret etmiştir. İbrahim Halveti de der ki:“ Kişi noksanını bilmek gibi irfan olmaz”, Kendini tanıyan bilgili, başkasını tanıyan bilgedir.”

          Farsçada bir dörtlük de :

“ O ki; bilmiyor ama biliyor bilmediğini, çocuktur onu eğitin/yetiştirin.

  O ki; bilmiyor ama bilmiyor bilmediğini cahildir ondan uzak durun.

  O ki; biliyor ama bilmiyor bildiğini, uykudadır uyandırın.

  O ki; biliyor ama biliyor bildiğini, bilge kişidir onu izleyin.” Diye bizi öğütler.

         Ben de naçizane Acı Gerçekler adlı şiirimin bir dörtlüğünde “ Zorba görünüşte galip, Güzeli sonra gülmektir, Yaşamaya herkes talip, Erdemi kendin bilmektir ” diye sesleniyorum. Selamım kendini bilenlere gitsin… Esen kalınız.

14.11.2016


Abdullah HAKTANKAÇMAZ

      ah6334@gmail.com

 

Share
3423 Kez Görüntülendi.
#

SENDE YORUM YAZ

10+6 = ?

Güvenlik Kodu * Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.

#

KENDİNİN CAHİLİ OLMAK” için 11 Yorum

  1. Ahmet Coşan : diyor ki:

    Abdullah hocam emegıne saglık.Allah seni nazardan saklasın.Yazıların benim cok hosuma gidiyor.Çok tesekkur ederim.Saygı sevgi ve hürmetlerimi sunarım.Yenge hanıma selam ve saygılarımı sunarım.

  2. Mustafa BALIKOĞLU: Yukaruda çok uzun zamandır tanıdığım, eskimiyen dostum Abdullah Haktankaçmaz’ın yazısına dikkatinizi çekmek istiyorum.. Adı gibi yine Hak’dan kaçmamış. Okumanızda fayda var çünkü toplumumuzda fazla sayıda mevcut olan ve de çoğumuzu rahatsız eden, bazılarımızı (hoşgörülü oldukları için) aldatan hatta üzen bir kişilik analizini, bir şablon gibi önümüze sermektedir. Kendisine kendi adıma ve de benim gibi düşünenler adına teşekkür ediyorum.

  3. Gülşah : diyor ki:

    Sevgili Abdullah hocam, yazınızı okudum. Gerçekten çok derin bir anlatım var. Kendini bilmenin, cahillerden uzak kalmanın, bilgenin önemini öyle güzel anlatmışsınız ki etkilenmemek mümkün değil. Yüreğinize sağlık. Bu tür yazılarınızı merakla bekliyorum. Sevgiler…

  4. Mehmet Resul : diyor ki:

    Yazınız muhteşem olmuş sayın hocam. Kaleminize yüreğinize sağlık.Kendini bilen erdemlilerden olmak dileği ile selamlar.Saygılar..

  5. Ahmet çayır : diyor ki:

    Yazılarınızı okudum gerçekten çok güzel olmuş Ellerinize sağlık

  6. DOĞRU SÖZE NE DENİR. BEYNİNE SAĞLIK…

  7. Abdullah HAKTANKAÇMAZ bey,

    Diğer yazılarınız gibi, harika bir yazı, kaleminize sağlık.

    Abdullah Bey
    Yazınızı okudum. Çok teşekkür ederim, şu an itibari ile bir sonraki yazınızı merakla okumayı bekleyeceğim.

    Elbetteki bu yazı hakkında çok düşünmek gerekiyor. Lisans üstü öğrencilerime yazınızı okutacağım.

    İyi çalışmalar,

    Kürşat.

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER KÖŞE YAZILARI

  • Bu din, vermek dinidir

    23 Nisan 2017 KÖŞE YAZARLARI

    Bu din, vermek dinidir İran Evliyasından Muhyiddin-i Dusti hazretlerine “rahmetullahi aleyh”, bir gün bazı dostları gelip; - Dünyada en güzel şey nedir? diye sordular. Cevabında; - Dünyada en güzel şey, dünyaya düşkün olmamaktır, buyurdu. Anlayamadılar. O zaman sordu onlara: - Sizce dünyada en kıymetli maden nedir? - Altındır efendim. - Peki altından kıymetli olan nedir? - Bilmiyoruz hocam, nedir? - O altını, ihtiyaç sahibi başka Müslümana vermektir. Bu din, vermek dinidir. Veren aziz olur, alansa ...
  • Sevgilinin Sevgiliye Kavuştuğu Gece: Miraç Gecesi

    23 Nisan 2017 KÖŞE YAZARLARI, MANŞET

    Sevgilinin sevgiliye kavuştuğu en güzel, en kutlu ve de en mübarek olan gecelerden bir gece olan Miraç kandili ve gecesi tüm Müslüman alemine hayırlı olsun.   Peygamber Efendimiz Hz. Muhammed Mustafa’nın (s.a.v) göğe yükselerek Yüceler yücesi olan Yüce Mevla’nın huzuruna en güzel şekilde kabul edildiği mübarek gecedir.  İlahilerin birçok sırrını, hikmetini ve de bereketini kendi bünyesinde bulunduran bu gecede İsra Suresinin ilk ayeti kerimesinde şöyle ifade edilmektedir: “Bir gece, kendisine ayetlerimizden bir kısmını gösterelim diye (M...
  • BENİM OYUM ÜSTÜN

    23 Nisan 2017 KÖŞE YAZARLARI

    BENİM   OYUM   ÜSTÜN Yapılan başkanlık oylamasından sonra; yine birileri azıttı. Çıkan sonucu hazmedemedikleri için, olsa gerek; kendileri gibi düşünmeyen insanları; aşağılamaya, hakaret etmeye başladılar. Anadolu şehirlerindeki evet oylarının fazlalığı; Anadolu şehirlerine hakaret içeren, saldırmalara dönüştü. Artık pes, doğrusu. Bu insanlar, sözde; demokrasiye inandıklarını söyleyen, insanlardır. Ancak, Onların demokrasi anlayışında, kendileri gibi düşünmek, fikri; yatmaktadır. Eğer, kendileri gibi düşünmeyen fikir önde çıkarsa; O zaman, o...
  • Dünya, imtihan yeridir

    22 Nisan 2017 KÖŞE YAZARLARI

    Dünya, imtihan yeridir İstanbul Evliyasından Hüsameddin Nakşi hazretleri "rahmetullahi aleyh", bir günkü sohbetinde; - Bu dünya “imtihan yeri”dir, buyurdu. Görünüşü tatlı ise de, aslı acıdır. Su gibi görünen bir serap, şeker kaplanmış zehirdir. Kendisini sevenlere en kötü şeyleri yapar. Şöyle devam etti: - Ona tutulan akılsızdır. Görünüşüne aldanan, sonsuz felakete düşer. Hadis-i şerifte; “Dünya ile ahiret birbirine zıttır. Birini razı edersen, öteki gücenir” buyuruldu. Sordular: - Peki efendim, bu kadar kötü...
UA-36507442-2