logo

reklam

Anlaya bilmədiyimiz müasirlik, yoxsa…


Rizvan Yardımlı
rizvanyardimli@gmail.com

 Elm, texnikanın inkişafı insanları yeni-yeni layihələrə imza atmağa vadar edir. 
     Vaxtikən yazarlar, şairlər və elm adamları cəmiyyətdəki savadsızlıq və cahillikdən şikayətlənirdilər. XIX-XX əsrlərdə S.Ə.Şirvani, C.Məmmədquluzadə, M.Ə.Sabir kimi dahilər əsərlərində bu məsələyə diqqət yetirmiş, həlli yollarını axtarmağa çalışmışlar. H.Zərdabinin Azərbaycan mətbuatının əsasını qoyduğu “Əkinçi” qəzeti, C.Məmmədquluzadənin redaktorluğu ilə yaranmış “Mollla Nəsrəddin” jurnalı kimi mətbu orqanlar cəmiyyəti məhvə sürükləyən nadanlıqdan söhbət açmışdır. Onlar bunu savadsızlıqla əlaqələndirmişlər. M.F.Axundzadə komediyalarının əsasında da bu problem dayanırdı. Bununla yanaşı XIX və XX əsrin əvvəllərində insanların kortəbii şəkildə dinə bağlılığı da cəmiyyətin geridəqalmasından xəbər verirdi. Çünki həmin dövrlərdə dindən bir silah kimi istifadə edirdilər.

     “Molla Nəsrəddin” jurnalı digər mətbu orqanlardan fərqli olaraq savadsızlığın tənqidi nöqteyi-nəzərdən daha da irəli gedirdi. Hətta jurnalın üz qabığında alman əsilli rəssam Oskar Şmerliqin çəkdiyi karikatura müsəlman dünyasının qəflət yuxusunda olduğunu göstərir. Tənqidi realizim ədəbi cəryanını formalaşdıran “Molla Nəsrəddin” ədəbi jurnalı yarandığı vaxtdan süqut etdiyi vaxta qədər satira yolunu tutmuşdur. Cəmiyyətdə tüğyan edən savadsızlığa qarşı kəskin mövqedə dayanan M.Ə.Sabir, M.S.Ordubadi, Ə.Nəzmi, Ö.F.Nemanzadə, Ə.Qəmküsar, Ə.Haqverdiyev, M.M.Şəbüstəri, Ə.Əzimzadə və başqaları bu ədəbi məktəbin görkəmli nümayəndələrindəndir. Cəfər Cabbarlı da “Sevil” əsərində  bu həqiqətlərdən söhbət açmışdır. Burada ədib Gülüş obrazı ilə Sevili mənən ayıltmışdır. Sevil əvvəllər avam qadın olsa da, Gülüşün təsiri ilə ali təhsilli qadın səviyyəsinə yüksəlir. Əsərdə Sevilin müəllifi olduğu “Azərbaycan qadınının inkişaf yolu” kitabı avam mühitin oyuncağına çevrilmiş qadınların ayılmasına, inkişafına səbəb olmuşdur. Və ya M.Ə.Sabirin “Oxutmuram, əl çəkin” kimi satirik şeirləri keçən əsrlərin acınacaqlı vəziyyətindən xəbər verir.

     O vaxtkı savadsızlıq elmin az tədris olmasından və yaxud heç tədris olmamasından irəli gəlirdisə, hazırda isə universitetlərdə oxuyan tələbələrin əksəriyyəti istəmədikləri ixtisaslara sahib olduqları üçün cəmiyyətdə qeyri-peşəkarların sayı artır. Bu isə birmənalı qarşılanmır.

Zəmanə dəyişib, zamanın hökmünə uyğun tələblər də dəyişib. Danılmaz bir faktdır ki, kitab oxuyan, savadla qidalanan gənclərimiz azlıq təşkil edir. Çoxusu universitetə qəbul olmaq xatirinə gözdən pərdə asmaq üçün oxuyurlar. Bu isə savadlı olmaq demək deyil. Əslində universitet təhsilin ibtidaisidir. Bu bir daha sübut edir ki, Sabir, Cəlil kimi dahilərin yazdıqları əsərlər heç də öz aktuallığın itirməmişdir.

      Daim axtarışda olan, oxumaqdan və öyrənməkdən yorulmayan insanlar savadlı və uzaqgörəndirlər. Əsl peşəkarlıq budur. Məhəmməd Peyğəmbər (s.ə.ə.) belə demişdir: “Beşikdən qəbrədək elm öyrənin”. İnsanı kamilləşdirən, mənən yüksəldən tək vasitə elmdir. 

 

Rizvan Yardımlı

Share
178 Kez Görüntülendi.
#

SENDE YORUM YAZ

1+9 = ?

Güvenlik Kodu * Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER KÖŞE YAZILARI

  • EVET-HAYIR TARTIŞMALARI

    25 Şubat 2017 KÖŞE YAZARLARI

    Evet mi, hayır mı tartışmaları devam ediyor. Duyduğum yorumlar şöyle: *Tayyip ne diyordu, evet mi diyordu? Öyleyse ben de evet derim. *Chp hayır diyorsa ben evet derim, onlar ne derse tersini yaparım. *Aman ne bileyim, Evet diyelim bakalım kurt mu kuzu mu görelim. *ABD'de de başkanlık sistemi var öyleyse evet *Ay anayasa değişiyor koca ülke bir kişinin iki dudağının arasına bırakılır mı hayır tabi ki *Erdoğan'a güveniyorum ama ondan sonra gelecek kişilerin ne olacağını bilemeyiz onun için hayır *Uzun Adam neredeyse ben oradayım. *Kocam ...
  • MİSAFİR’İN—BEREKETİ

    25 Şubat 2017 KÖŞE YAZARLARI

    ---MİSAFİR'İN---BEREKETİ--- Bir gün Peygamber Efendimize bir Sahabi eşinden şikayete gelir. "Benim eşim misafiri sevmiyor. Bana ne gibi tavsiyede bulunursunuz?" der. Efendimiz ( sav ) ; "Yarın size misafir olacağım. Eşin, ben içeri girerken de baksın ,çıkarken de baksın der." Sahabi eşine efendimizin geleceğini müjdeler. Eşi çok sevinir . Yalnız dışarıdan içeri girerkende çıkarkende bakmasını söyler ve hazırlıklarını yapar . Ertesi gün olur. Efendimiz ( sav ) gelirken Pencereden bakınca ne görsün ki! Efendimiz gümüşten tepsi içinde, cennett...
  • İnsanlık

    24 Şubat 2017 KÖŞE YAZARLARI

    (Uyarı :Bu kısa yazı nefse hoş gelmeyecek sözler içermektedir.!) - Her birimiz; kadını ve erkeği ile, âlimi ve câhili ile, zengini ya da fakiri ile her an hataya ve günaha düşebilecek acizleriz. Bu potansiyel her birimizde belli oranlarda mevcut iken, insanlara tepeden bakan göz olmaya özenmeyelim, o muhtemel hata ve günahlara düşmemek için çabalayalım ve dua edelim. - İşte Kainat'ın en akıllı, en ihlas sahibi, Allah'a en sevgili olanı, ve en temiz olanı Efendimiz aleyhisselâtu ve'sSelâmın bu konuda hepimizin nefsine tokat niteliğinde buy...
  • Gaziosmanpaşa Dumlupınar orta okulu Sabah Namazımda buluştu

    24 Şubat 2017 HABER ÖZEL, KÖŞE YAZARLARI, MANŞET, SÜRMANŞET

    Peygamberim önderim projesi kapsamında Gaziosmanpaşa Dumlupınar orta okulu Namaz alışkanlığı kazanan 150 öğrenci Küçükköy Paşa Cami'inde buluşarak sabah Namazlarını ede ettiler. Namaz sonrası Camii imamı Nafız  Sevindik öğrencilere meyva suyu ve kek ikram eti.cami çıkışında ise yeni mahalle muhtarı Ahmet Çatkçı öğrencilere ve vatandaşlara Lokum ikram etti.daha sonra okulun yulunu tutan öğrenviler ve veliler Dumlupınar orta okulu müdürü İlkay Gül hazırlattığı kahvaltıya geçtiler Okul  müdürü programa katılan velilere öğrencilere Gop Anadol...
UA-36507442-2